ท่ามกลางวิกฤติสภาพภูมิอากาศ ระบบสุขภาพไทยต้องรับมือกับอะไรบ้าง?
การประเมินความเสี่ยงจากสภาพภูมิอากาศ (Climate Risk Report) โดย Germanwatch พบว่าประเทศไทยจัดอยู่ในอันดับที่ 9 ของประเทศที่มีความเสี่ยงว่าจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสูง นอกจากนี้ยังมีการศึกษาจัดทำ Health and climate change country profile พบว่า หากมีการเพิ่มขึ้นของก๊าซเรือนกระจก และเราไม่มีการป้องกันหรือปรับตัวใด ๆ เลย ภายในปี พ.ศ. 2613 (ค.ศ. 2070) มีแนวโน้มที่คนไทยราว 2,451,300 ราย จะได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม ขณะเดียวกัน หากมีการวางแผนปรับตัวอย่างจริงจังจะทำให้ประชากรที่จะได้รับผลกระทบลดลงเหลือเพียง 1,400 ราย

Q: ภาวะทุพโภชนาการเกิดจากการเปลี่ยนแผลงสภาพภูมิอากาศได้ด้วยหรือ ?

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะไปทำลายแหล่งผลิตอาหาร นั่นคือ พื้นที่ทำการเกษตร ซึ่งอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นจะทำให้พื้นที่ดังกล่าวไม่เอื้อต่อการเพาะปลูก มีผลให้ผลผลิตที่เป็นอาหารน้อยลง จึงเกิดผลกระทบต่อสุขภาพจากการรับประทานอาหารที่ไม่มีคุณภาพ

Q: ณ ตอนนี้ถือว่าประเทศไทยได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แล้วไปส่งผลต่อความเป็นอยู่ของมนุษย์แล้วหรือยัง ?

ดังที่บอกไว้ตอนต้น การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศไม่ได้เปลี่ยนในทันทีการจะบอกว่าได้รับผลกระทบหรือยังต้องศึกษาผ่านข้อมูลที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาต่าง ๆ เพื่อเปรียบเทียบกันก็จะพบว่า “เราได้รับผลกระทบแล้ว” สำหรับผลกระทบทางสุขภาพ การเจ็บป่วยและโรคที่ได้รับการศึกษาจนมั่นใจแล้วว่าเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจะมีเพิ่มขึ้น ดังนี้

1. การเจ็บป่วยจากสภาพอากาศที่รุนแรง พบว่า 10 ปีที่ผ่านมา ปัญหาภัยพิบัติ อาทิ น้ำท่วมและภัยแล้ง มีความรุนแรงมากขึ้น มีพื้นที่ได้รับผลกระทบมากขึ้น มีมูลค่าความเสียมากขึ้น และผลกระทบต่อสุขภาพมีทั้งทางตรง เช่น การเจ็บป่วย บาดเจ็บ เสียชีวิต และทางอ้อม เช่น ความเครียด เป็นต้น
2. โรคติดต่อที่มีแมลงเป็นพาหะ พบว่าโรคไข้เลือดออกในช่วง ปี พ.ศ. 2560 – 2562 มีการเจ็บป่วยและเสียชีวิตเพิ่มขึ้นโดยพบอัตราตายสูงสุดในกลุ่มเด็ก 5 – 14 ปี
3. โรคติดต่อที่มีน้ำเป็นสื่อ ได้แก่ โรคอุจจาระร่วง อาหารเป็นพิษ บิด เป็นต้น โดยช่วงน้ำท่วม มีโอกาสเกิดแพร่ระบาดของโรคอุจจาระร่วงได้มาก เนื่องจากขาดน้ำสะอาด และเชื้อโรคที่อาจปนเปื้อนมากับน้ำท่วม
4. การเจ็บป่วยจากความร้อน พบว่า ปี พ.ศ. 2559 มีอัตราป่วย Heat stroke สูงสุดที่ 4.5 ต่อแสนประชากร กลุ่มอาชีพที่พบอัตราป่วยมากที่สุด คือ เกษตรกร รับจ้าง ทหารเกณฑ์ และในปี พ.ศ.2560 – 2561 อัตราการตายด้วยโรคจากความร้อนสูงขึ้นจาก 0.04 เป็น 0.27 ต่อแสนประชากร และ
5. โรคระบบทางเดินหายใจ พบว่า ปี พ.ศ. 2561 – 2562 อัตราการป่วยและอัตราการตายด้วยโรคระบบทางเดินหายใจเพิ่มสูงขึ้น โดยอัตราการตายสูงสุดในปี พ.ศ. 2562 ส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 60 ปี

ทั้ง 5 โรคที่กล่าวมานี้เป็นโรคที่เราได้ผ่านการทบทวนและวิเคราะห์มาแล้วว่ามันมีความสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยที่มีข้อมูลหลักฐานรองรับ เราจึงนำ 5 โรคนี้มาใช้ในการดำเนินงานแผนการปรับตัวของประเทศไทย ซึ่งจะได้กล่าวถึงในตอนท้าย

• H: Health Literacy การเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชนและทักษะของประชาชนในการปรับตัวและจัดการตนเองต่อภัยสุขภาพจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• N: Networking for capacity building การบูรณาการศักยภาพทุกภาคส่วน ร่วมขับเคลื่อนการสาธารณสุขจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างเข้มแข็ง
• A: Advocacy for commitment การเสริมสร้างความพร้อมของประเทศด้านการสาธารณสุขจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รองรับการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคมและความมั่นคงของประเทศ
• P: Public health preparedness การพัฒนาระบบการสาธารณสุขของประเทศรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างมีมาตรฐานสากล ซึ่งแผนนี้เราได้จัดทำล้อกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี และแผนแม่บทการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศระดับชาติด้วย เพราะฉะนั้นแนวทาง ตัวชี้วัด และเป้าหมายจะมีความสอดคล้องกัน